november 1992

1	De straal van de stuwdam, door Henk Mulder
	De wand van de stuwdam van Bionaz (Zwitserland) is bolvormig, om weerstand te bieden aan de enorme waterdruk. De opdracht voor de tweeedeklassers die er op schoolkamp waren was: bepaal de straal van de stuwdam. Als enig materiaal kregen ze mee: een bordliniaal en een lang stuk vliegertouw.	cirkel, straal, praktische opdracht
2-5	Van saai tot fraai, door Paul van de Veen
	Verdeel de zijden van een vierkant in een groot aantal gelijke stukjes. Trek de verbindingslijn van een punt op een zijde met een ander punt op een andere zijde. Schuif dan op beide zijden een punt op en trek weer de verbindingslijn. Herhaal dit lijntjes trekken volgens een vast schema. Je krijgt zo de mooiste patronen. In plaats van met papier en potlood kun je deze tekeningen ook met behulp van de computer maken!	computer, programma, draadfiguur
6-10	Vouwen is ook wiskunde, door Hans Oomis, Hans de Rijk
	Op een origami-bijeenkomst in Italie beschreef de Koryo Miura, directeur van een afdeling van een Japans ruimtevaartinsituut, een methode om een vel papier dusdanig op te vouwen, dat het zichzelf met behulp van een geringe druk steeds weer op dezelfde wijze dichtvouwt.	origami, vouwen
11-14	Magische vierkanten, door Bob de Jongste
	Het eenvoudigste magische vierkant bevat de getallen 1 tot en met 9 en heeft afmetingen 3 bij 3. In elke richting, horizontaal, vertikaal of diagonaal, is de som steeds 15. In de 16e en 17e eeuw was het zoeken naar magische vierkanten net zo'n sport als in onze tijd het oplossen van kruiswoordpuzzels.	tovervierkant, magisch vierkant
15	Grootste priemgetal vult 32 pagina's
	Wiskundigen hebben met behulp van een supercomputer in Oxford het grootste tot nu toe bekende priemgetal gevonden, zo is bekend gemaakt. Priemgetallen zijn alleen deelbaar door zichzelf en het getal 1. Het nieuwe priemgetal telt 227832 cijfers, en vult ruim 30 pagina's computerpapier.	priemgetal, record
16-17	Wiskunde in een televisiequiz, door Hans Oomis
	In de eindronde van een televisiequiz in de U.S.A. werd de winnaar voor drie deuren gezet, alle drie afgesloten met een gordijn. Achter een van de drie deuren stond de hoofdprijs: een auto. De winnaar mocht een deur aanwijzen. Daarop opende de quizmaster een van de twee andere gordijnen, waarachter de auto niet stond. De deelnemer mocht daarop nog van keuze veranderen. Wat moet je in zo'n geval doen?	kans, driedeurenprobleem, quiz
18-19	Ladenkasten, door Henk Mulder
	Meestal worden laden van een ladenkastje allemaal even hoog gemaakt, met de handvaten telkens in het midden. Alle handvaten hebben dan gelijke onderlinge afstanden. Als niet alle laden even hoog zijn, wat is dan een mooie oplossing? We hebben er een gekozen, waardoor het lijkt dat de onderlinge afstanden gelijk zijn. Als gevolg daarvan zien onwetende toeschouwers niet eens dat de verschilende laden niet even hoog zijn.	laden, handvaten, afstand
20-21	Zijn die tegeltjes niet veel te lang?, door Hans de Rijk
	In een boek over perspectief kwam ik een afbeelding tegen over een kamer met een tegelvloer. Uit de tekst bleek dat de tegels vierkanten waren. Het viel echter meteen op, dat de eerste rij tegen heel lang gerekt zijn. In perspectief moet zo'n tegen toch juist verkort weergegeven worden. Of is dit oordeel te voorbarig?	perspectief
	Problemen
22-23	Schatgravers, door Bob de Jongste
	Een raadseltje over een verborgen schat, die begraven was aan de hand van drie bomen: een beuk en twee eiken. Bij terugkomst bleek dat de beuk door de zee verzwolgen was. Er was echter toch een manier om de schat terug te vinden.	schat
	Spellen
24-25	Wiskunde western, door Hans Oomis
	Een bordspel met een schaakbord en dominostenen: de uitdager bezet een veld van het schaakbord met een geldbedrag. De tegenspeler bezet met eenzelfde geldbedrag een ander veld naar keuze. de uitdager moet dan proberen met 31 dominostenen de resterende vakjes te vullen. Lukt dat, dan krijgt hij de inzet, anders gaat de inzet naar de tegenpartij. Weet jij hoe de tegenpartij altijd kan winnen?	schaakbord, strategie, domino
	Problemen
25	Drie dozen
	Hoe maak je met de cijfers 3, 1 en 6 een getal dat deelbaar is door 7?
	Problemen
25	De passertruc
	Hoe kun je met alleen een passer een gegeven lijnstuk precies een keer verlengen met de lengte van het gegeven lijnstuk?	passer, constructie, passer zonder liniaal, cirkel
26	De rechte van Euler op rijm, door Frank Roos
	In een oud meetkundeboek trof Frank Roos het verhaal over de rechte van Euler, een lijn door M, Z en H. Ter ere van de Sinterklaastijd, dit keer een stukje Pythagoras op rijm.	Euler, driehoek, vlakke meetkunde, rechte van Euler, gedicht
27	Mathemadics
	Het woord 'mathemadics' is geintroduceerd door Martin Gardner. Het gaat om woordvondsten, die door de manier van opschrijven het woord een extra dimensie geven. Voorbeelden: para||e|, op+ellen, integraaS, perumtatie, exponent.	mathemadics, Gardner
27	Eulcides wist het al, door Bob de Jongste
	Hoe bereken je de grootste gemene deler van twee getallen. Dat gaat heel snel met een methode die Euclides in de verre oudheid al kende.	grootste gemene deler, Euclides
28	Oplossingen
	Oplossingen van de problemen uit dit nummer: Wiskunde-western, Drie dozen, Passertruc.