Eind vorig jaar is er een spannend boek verschenen over cryptografie of geheimschriften. Het boek heet Code en is geschreven door Simon Singh. Het behandelt de geschiedenis van de cryptografie vanaf de Oudheid tot nu. In jaargang 1997-1998 van Pythagoras is er ook ruim aandacht aan cryptografie besteed en dit boek is hier een mooie aanvulling op. Iedereen die geïnteresseerd is in geheimschriften kan dit boek makkelijk lezen, er is eigenlijk geen wiskundige kennis voor nodig.

Cryptografie komt reeds voor bij de oude Grieken, Romeinen, Arabieren en Perzen. Bekend is het eenvoudige geheimschrift van Julius Caesar: elke letter werd drie plaatsen opgeschoven, dus Veni, Vidi, Vici werd YHQL, YLGL, YLFL. Behalve dit eenvoudige geheimschrift worden in Code vele andere geheimschriften behandeld. Bijvoorbeeld dat van Mary, 'Queen of Scots', dat echter ontcijferd werd waardoor ze uiteindelijk op het schavot belandde --- een goed geheimschrift kan dus een kwestie van leven of dood zijn.

Geheimschriften werden oorspronkelijk alleen gebruikt in het diplomatieke verkeer en in oorlogen om het vijandelijke staten en legers moeilijk te maken geheime berichten te ontcijferen. Het breken van de Duitse Enigma-code in de tweede wereldoorlog door de Engelsen is waarschijnlijk van doorslaggevende betekenis geweest om de oorlog te bekorten. Het resultaat ervan was dat de geheime routes van Duitse U-boten bij de geallieerden bekend werden.

Tegenwoordig wordt cryptografie veel gebruikt door banken om geldtransacties te versleutelen, zodat ze niet door 'digitale bankrovers' onderschept kunnen worden. Ook gewone e-mail wordt tegenwoordig vaak versleuteld om de privacy van zender en ontvanger te beschermen. Dit gebeurt met wiskundige cryptografische technieken zoals RSA dat in jaargang 1997-1998 van Pythagoras uitgelegd werd.

Code is een veelzijdig en spannend boek dat ik zeer de moeite waard vind voor iedereen die in de geschiedenis van cryptografie geïnteresseerd is. In het boek is een prijsvraag opgenomen bestaande uit tien te ontcijferen geheimschriften. Degene die als eerste alle geheimschriften heeft ontcijferd kan 10.000 pond verdienen. Zie: www.4thestate.co.uk/cipherchallenge

Besproken boek: Simon Singh, Code, de wedloop tussen makers en brekers van geheime codes en cijferschrift, Arbeiderspers, 1999, Amsterdam. ISBN: 90-295-3743-4