Figuur 1: Het HIRLAM rekengebied beslaat ongeveer een twaalfde van het totale aardoppervlak

Supercomputer bij het KNMI

In eerste instantie zul je misschien verbaasd zijn iets over het KNMI te lezen in het wiskundetijdschrift Pythagoras. Vanuit het thema 'het Rekenwerk' is het echter niet zo verbazingwekkend, op het KNMI wordt namelijk ontzettend veel gerekend. Voor dat rekenwerk beschikt men over een supercomputer (zie verderop) van het type SUN FIRE 15000. Deze machine bevat maarliefst 54 CPU's. Elke CPU in deze machine is net zo krachtig als die in een geavanceerde PC. Maar belangrijker is dat de SUN FIRE goed is uitgerust om de CPU's met elkaar te laten communiceren. De computer wordt gebruikt voor meerdere doeleinden. Het belangrijkst zijn de weersverwachtingen die ermee worden doorgerekend, maar de computer wordt ook gebruikt om klimatologische voorspellingen te doen. Men probeert antwoord te vinden op vragen zoals: Bestaat er een broeikas effect? Wordt het warmer? In dit artikel gaan we alleen in op de weersverwachting.

Rekenen met de elementen

Bij de weersverwachting speelt een groot aantal variabelen een rol:

• temperatuur
• windrichting, -snelheid
• hoeveelheid zon
• luchtdruk
• vochtigheid, neerslag
• bodemgesteldheid

Er zijn nog veel meer elementen, dit zijn slechts de belangrijkste.
Al deze variabelen verschillen lokaal; om een voorspelling voor Nederland te kunnen doen, moeten we ze kennen voor een gebied dat heel wat groter is. In de praktijk wordt gekozen voor een gebied dat circa 8.000 × 6.000 km² groot is, dat is ongeveer een twaalfde van het totale aardoppervlak. Deze enorme oppervlakte is noodzakelijk, omdat het kan voorkomen dat binnen een termijn van twee dagen het weer aan de randen van het gebied het weer in Nederland beïnvloedt. In figuur 1 zie je een voorbeeld van een rekengebied.