1: Priemgetallen 2: Priemtests met de kleine stelling van Fermat 3: De Lucas-Lehmer-test 4: De Mersenne-priemgetallen 5: Priemzoekers
Mersenne-getallen zijn getallen van de vorm Mn = 2n-1; het is een type getallen waarvan relatief gemakkelijk kan worden vastgesteld of ze priem zijn. De grote priemgetallen die de laatste jaren werden gevonden, zijn dan ook allemaal van deze vorm. Onlangs nog (17 november 2003) werd een Mersenne-priemgetal gevonden: 220.996.011-1. Als je dat getal helemaal uitschrijft, heb je daarvoor 6.320.430 cijfers nodig. Een getal van 40.000 cijfers past nog net op één krantenpagina; voor dit priemgetal heb je dus bijna 160 krantenpagina's nodig.
Het zoeken naar Mersenne-priemgetallen gebeurt tegenwoordig via Internet. In het kader van het GIMPS-project wordt van ruim 211.000 computers de ongebruikte rekencapaciteit ingezet voor via Internet gedistribueerde berekeningen. GIMPS is zeer succesvol, de zes grootst bekende Mersenne-priemgetallen zijn alle van GIMPS afkomstig, hieronder zijn tevens de vijf grootste ooit gevonden priemgetallen.
Priemgetallen
Een geheel getal groter dan 1 dat alleen deelbaar is door zichzelf en door 1 heet een priemgetal. De andere getallen heten samengestelde getallen. Voorbeelden van priemgetallen zijn: 2, 3, 5, 7, 11, 113, 2003 en 9999999967; samengestelde getallen zijn bijvoorbeeld: 4, 6, 15, 169 en 9999999697.
Hoe kun je nagaan of een getal n een priemgetal is? Om te zien of n delers heeft, zouden we elk getal tussen 1 en n erop kunnen proberen te delen. Is geen enkele erop deelbaar, dan is n priem. Deze methode is erg omslachtig. Efficiënter is het om alleen de opeenvolgende priemgetallen als deler te testen; want waarom zou je nog nagaan of n deelbaar is door 6 als je al bent nagegaan dat n niet deelbaar is door 2? Bovendien hoef je niet alle priemgetallen t/m n te testen. Je kunt al stoppen als je de wortel van n hebt bereikt. Want als q een deler is van n die groter is dan de wortel van n, dan heeft n ook nog een andere deler n/q die je al eerder zou moeten zijn tegengekomen.
Er zijn echter veel verfijndere methoden om te testen of bepaalde getallen priem zijn. Verderop zullen we de Lucas-Lehmertest beschrijven. Dat is de test waarmee grote Mersenne-priemgetallen worden opgespoord.
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | next
|