In de Amerikaanse schoolboekjes kun je lezen dat Pythagoras "professor was aan de universiteit van Crotona". Onzin natuurlijk, want in de tijd van Pythagoras bestonden er nog geen universiteiten. Pythagoras was een Griekse wijsgeer die zich vooral bezighield met filosofie - en een beetje wiskunde.

Pythagoras' vader was de koopman Mnesarchus uit Tyrus. Volgens de legende bracht hij graan naar de stad Samos toen daar hongersnood heerste, en kreeg daarvoor het burgerrecht. Pythagoras' moeder was Pythais uit Samos. Waarschijnlijk had hij twee of drie broers. In zijn jeugd kreeg Pythagoras een goede opleiding; hij kreeg onder meer lessen in filosofie, lierspel en poezie. Met zijn vader maakte hij verschillende reizen.

Volgens sommige bronnen woonde Pythagoras eerst een tijd in Egypte en daarna als krijgsgevangene in Babylon (het huidige Bagdad), voordat hij naar Samos terugkeerde. Zeker is dat hij vanuit Samos naar Croton in Zuid-Italië vertrok om een kolonie te stichten. Dit kan gebeurd zijn in 530 voor Christus, maar ook pas in 518 v.C., dus in deze data zit een onzekerheid van maar liefst 12 jaar(!). In Croton richtte Pythagoras een filosofische en religieuze gemeenschap op. De kern van deze gemeenschap werd gevormd door de "mathematikoi". Zij werden onderwezen door Pythagoras zelf en volgden strenge leefregels.

De basis van het geloof van de gemeenschap werd door Pythagoras in enkele "geloofsaxioma's" samengevat:

• Op het diepste niveau is de werkelijkheid wiskundig van aard.
• Filosofie kan gebruikt worden om geestelijke zuiverheid te bereiken.
• De ziel kan zich verheffen tot eenheid met het goddelijke.
• Bepaalde symbolen (bijvoorbeeld getallen) hebben een geloofswaarde.
• Alle leden moeten de gemeenschap volledige trouw en geheimhouding zweren.

Binnen de gemeenschap van de Pythagoreërs (volgelingen van Pythagoras) werkte men vooral aan filosofie en wiskunde. Een van de belangrijkste punten uit het wereldbeeld van Pythagoras was bijvoorbeeld dat alles een getal was. Zo was het getal 2 de man en 3 de vrouw; logischerwijs stelde 5 = 2 + 3 dan het huwelijk voor.

Een ander belangrijk punt uit de filosofie van Pythagoras was de overtuiging dat de ziel onsterfelijk was en na de dood overging in een ander lichaam. Dat hoefde niet noodzakelijk dat van een mens te zijn. Pythagoras was dan ook een grote tegenstander van het eten van vlees - volgens zijn filosofie was het dan immers mogelijk om je eigen grootouders op te eten!

Vanwege de vijfde bepaling - absolute trouw en geheimhouding - is niet bekend hoeveel werken van de groep uit Croton werkelijk van Pythagoras zelf zijn. Enerzijds werd alles aan de grote meester toegeschreven, anderzijds is er geen enkel geschrift van hem bekend, als hij het al ooit gemaakt heeft. Het ontzag binnen de groep voor de grote meester was zelfs zo groot, dat het argument "autos epha" (Grieks) of "ipse dixit" (Latijn), wat "hij heeft het zelf gezegd" betekent, als absoluut overtuigend werd beschouwd.

Vele schrijvers uit de tijd van de Grieken en de Romeinen hebben over Pythagoras geschreven. Niet alleen de grote filosofen en wetenschappers Aristoteles en Iamblichus, maar bijvoorbeeld ook de Romeinse dichter Ovidius, die gefascineerd was door Pythagoras' denkbeelden. In zijn meesterwerk de Metamorphosen legt hij Pythagoras de woorden "Omnia mutantur, nihil interit" ("alles verandert, niets vergaat") in de mond, die zelfs nu nog beroemd zijn.

Of de beroemde Stelling van Pythagoras ooit door Pythagoras zelf of door een van zijn volgelingen is bewezen, is niet bekend. Wel is duidelijk dat deze stelling al zo'n 1700 jaar eerder bij de Babyloniërs bekend was, en dus zeker niet door de Pythaogoreërs verzonnen is.